autor: Paul Cybulski, Zespół Startup Ready
Czasem najlepsze, co może zrobić zespół startupu, to porzucić pierwotny plan i wykorzystać to, czego się przy nim nauczył. Taki zwrot nazywa się w świecie startupów pivotem. Slack, Instagram i YouTube powstały właśnie po takich zmianach kierunku.
Gra, z której wyrósł Slack
We wrześniu 2011 roku firma Tiny Speck, kierowana przez Stewarta Butterfielda, wypuściła grę Glitch. Grało się w nią w przeglądarce, razem z innymi graczami, a zamiast walki gra stawiała na współpracę, wspólne zbieranie surowców i wytwarzanie przedmiotów. Nie przyciągnęła jednak wystarczająco wielu graczy i 9 grudnia 2012 roku została zamknięta.
W czasie pracy nad Glitchem zespół zbudował sobie na własny użytek narzędzie do komunikacji. Kiedy gra upadła, firma postanowiła zrobić z niego osobny produkt. W sierpniu 2013 roku Butterfield ogłosił premierę Slacka, a od lutego 2014 roku mógł z niego korzystać każdy. Firma zmieniła też nazwę na Slack Technologies. W grudniu 2020 roku Salesforce ogłosił, że kupi Slacka w transakcji wycenionej na około 27,7 mld dolarów. Przejęcie zakończono w lipcu 2021 roku.
Butterfield przeżył już wcześniej coś bardzo podobnego. W 2002 roku razem z Cateriną Fake i Jasonem Classonem założył w Vancouverze firmę Ludicorp, która tworzyła internetową grę Game Neverending. Gracze mogli w niej między innymi rozmawiać ze sobą i wymieniać się zdjęciami. Gra okazała się finansową porażką, więc twórcy z niej zrezygnowali i postawili na zdjęcia. Tak w 2004 roku powstał Flickr, serwis do publikowania i udostępniania fotografii. Jego pierwszą wersję zbudowano w osiem tygodni, korzystając z technologii przygotowanej wcześniej dla gry. W 2005 roku Flickra
kupiło Yahoo.
W obu historiach najcenniejsza okazała się rzecz zrobiona przy okazji: narzędzie dla zespołu albo funkcja dodana do gry. Dobrze więc przyglądać się temu, co powstaje po drodze, nawet jeśli nie to było celem.
Z aplikacji do wszystkiego zostały zdjęcia
Kevin Systrom zaczynał od aplikacji Burbn. Można było w niej meldować się w różnych miejscach, planować wyjścia, zbierać punkty za czas spędzony ze znajomymi i wrzucać zdjęcia. W 2010 roku do projektu dołączył Mike Krieger. Razem przygotowali pełną wersję Burbna na iPhone’a, ale jak pisał później Systrom, aplikacja sprawiała wrażenie zagraconej i przeładowanej funkcjami.
Obaj przyglądali się też temu, w jaki sposób ludzie używają Burbna. Według ówczesnej relacji TechCrunch użytkownikom chodziło przede wszystkim o szybkie dzielenie się czymś z innymi, a zwłaszcza o zdjęcia z miejsc, w których akurat byli. Systrom i Krieger uznali, że jeśli mają budować firmę, to chcą być naprawdę dobrzy w jednej rzeczy, i postawili na zdjęcia robione telefonem. Mieli już wtedy 500 tys. dolarów od funduszy Baseline Ventures i Andreessen Horowitz. Inwestorzy, jak relacjonował Systrom, powiedzieli im mniej więcej tyle: macie dobre pomysły, zdecydujcie sami, jaką firmę chcecie z nich zbudować. Zaczęcie od zera nie przyszło im łatwo. Systrom pisał wprost, że to była naprawdę trudna decyzja. Wycięli prawie wszystko. Zostały zdjęcia, komentarze i polubienia.
Nową aplikację nazwali Instagram. Zbudowanie jej zajęło osiem tygodni, ale wcześniej na Burbna poszedł mniej więcej rok pracy. Instagram trafił do App Store 6 października 2010 roku. Pierwszego dnia zarejestrowało się w nim 25 tys. osób, a w grudniu tego samego roku liczba zarejestrowanych użytkowników przekroczyła milion. W kwietniu 2012 roku Facebook ogłosił, że kupuje Instagrama za mniej więcej miliard dolarów. Firma zatrudniała wtedy 13 osób.
W typologii Erica Riesa, który w książce „The Lean Startup” spopularyzował słowo „pivot”, taki ruch to zoom-in pivot, czyli coś w rodzaju zbliżenia. Jedna funkcja staje się całym produktem, a resztę się wycina.
YouTube miał służyć do randek
Domenę YouTube.com uruchomiono 14 lutego 2005 roku, w walentynki. Na konferencji SXSW w 2016 roku Steve Chen, jeden z trzech założycieli serwisu, opowiadał, że na początku miał to być serwis randkowy. Samotni ludzie mieli nagrywać filmy, w których się przedstawiają i mówią, kogo szukają. O rejestracji domeny w walentynki Chen powiedział, że byli po prostu trzema facetami, którzy tego dnia nie mieli nic do roboty.
Pomysł nie chwycił. Według relacji Chena przez pięć dni nikt nie wrzucił ani jednego filmu, więc założyciele postanowili zapomnieć o randkach i pozwolić na wrzucanie dowolnych nagrań. Nawet pierwsze nagranie w serwisie, 19-sekundowe „Me at the zoo” z 23 kwietnia 2005 roku, nie ma z randkami nic wspólnego. Współzałożyciel Jawed Karim stoi w nim przed słoniami w zoo w San Diego i zwraca uwagę, że mają naprawdę długie trąby.
Sam serwis do wrzucania i oglądania filmów działał, chybiony był tylko pomysł na jego zastosowanie. W październiku 2006 roku, półtora roku po pierwszym nagraniu, Google ogłosił, że kupi YouTube’a za 1,65 mld dolarów w akcjach.
Co zostaje po zmianie kierunku
Ries opisuje pivot jako zmianę strategii bez zmiany wizji. Nie chodzi więc o to, żeby przy pierwszej trudności wyrzucić wszystko i zająć się czymś zupełnie innym. Zespół zmienia drogę do celu, ale zachowuje to, czego się nauczył i co już zbudował.
We wszystkich trzech historiach dobrze to widać. Slack powstał w tej samej firmie, która robiła Glitcha, z narzędzia, które zespół już miał. Instagram wyrósł z mniej więcej roku pracy nad Burbnem i z obserwacji użytkowników. Założyciele YouTube’a zatrzymali działającą technologię i zmienili tylko to, do czego miała służyć. Za każdym razem decyzja wynikała z czegoś, co dało się zobaczyć: zbyt małej liczby graczy, sposobu korzystania z aplikacji, braku nagrań.
Czego te historie nie mówią
Słyszymy głównie o zwrotach, które się udały. O firmach, które zmieniły kierunek i mimo to upadły, pisze się znacznie rzadziej. W zestawieniu CB Insights, opartym na 101 tekstach o upadłych startupach, nieudane pivoty pojawiają się wśród problemów, które często szły w parze z wyczerpaniem pieniędzy. Ries definiuje zresztą pivot jako uporządkowaną korektę kursu, która ma sprawdzić nową, podstawową hipotezę dotyczącą produktu, strategii i mechanizmu wzrostu. Nowy kierunek też więc trzeba przetestować, zanim postawi się na niego wszystko.
Zanim zmienicie kierunek
Jeśli macie wrażenie, że wasz projekt utknął, odpowiedzcie wspólnie na kilka pytań. Zapiszcie odpowiedzi, zamiast tylko o nich rozmawiać.
- Co ludzie naprawdę robią z waszym prototypem albo produktem? Której funkcji używają najczęściej, a której nie dotykają wcale?
- Czy po drodze powstało coś, co przydaje się wam albo innym bardziej niż główny produkt? Może to być arkusz, narzędzie, poradnik albo sposób pracy.
- Jakie macie dowody? Wypiszcie liczby i konkretne sytuacje z testów i rozmów. Wrażenie, że „coś nie idzie”, to jeszcze nie dowód.
- Co zostaje bez zmian, a co zmieniacie: problem, grupę odbiorców, samo rozwiązanie, a może sposób zarabiania?
- Jak sprawdzicie nowy kierunek małym kosztem, zanim przestawicie na niego cały projekt?
Stewart Butterfield dwa razy musiał pożegnać się z grą, którą jego zespół budował od początku istnienia firmy. Za każdym razem to, co po niej zostało, okazało się warte więcej niż sama gra.
Dołącz do Startup Ready
Artykuł jest częścią Projektu “STARTUP READY – edukacja finansowa i przedsiębiorczość młodych: od pomysłu do skalowania” realizowanego przez Fundację Invest Cuffs – Edukacja i Rozwój Rynków Finansowych z siedzibą w Krakowie. Dofinansowano ze środków Funduszu Edukacji Finansowej, którego dysponentem jest Minister Finansów i Gospodarki.
Dowiedz się więcej o Startup Ready i zapisz się na nasze wydarzenia stacjonarne, online i po materiały edukacyjne: https://investcuffs.pl/startup-ready
Źródła
1. Wikipedia, „Glitch (video game)”: https://en.wikipedia.org/wiki/Glitch_(video_game)
2. Wikipedia, „Stewart Butterfield”: https://en.wikipedia.org/wiki/Stewart_Butterfield
3. Engadget, „Salesforce buys Slack for $27.7 billion”, 1.12.2020: https://www.engadget.com/salesforce-buys-slack-
210947704.html
4. Salesforce, dokument złożony w SEC w 2021 r. (informacja o przejęciu Slacka 21.07.2021):
https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1108524/000110852421000044/crm-q2fy22xexhibit991.htm
5. Wikipedia, „Ludicorp” (na podstawie m.in. J. Livingston, „Founders at Work”, 2007):
https://en.wikipedia.org/wiki/Ludicorp
6. Wikipedia, „Flickr”: https://en.wikipedia.org/wiki/Flickr
7. TechCrunch, 20.09.2010, zapowiedź Instagramu i jego związek z Burbnem: https://techcrunch.com/2010/09/20/instagram/
8. TechCrunch, „A Pivotal Pivot”, 8.11.2010 (z cytatami z wpisu Kevina Systroma w serwisie Quora): https://techcrunch.com/2010/11/08/instagram-a-pivotal-pivot/
9. Encyclopaedia Britannica, „Instagram”: https://www.britannica.com/money/Instagram
10. Wikipedia, „Timeline of Instagram”: https://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_Instagram
11. Wikipedia, „Kevin Systrom”: https://en.wikipedia.org/wiki/Kevin_Systrom
12. Fox News (za CNET), relacja z wystąpienia Steve’a Chena na SXSW 2016: https://www.foxnews.com/tech/youtube-
started-out-as-a-dating-service-co-founder-tells-sxsw
13. Wikipedia, „History of YouTube”: https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_YouTube
14. Wikipedia, „Me at the zoo”: https://en.wikipedia.org/wiki/Me_at_the_zoo
15. Google, komunikat z 9.10.2006 o przejęciu YouTube (dokument w SEC):
https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1288776/000119312506206884/dex991.htm
16. Eric Ries, „The Lean Startup”, Crown Business, 2011 (wyd. pol. „Metoda Lean Startup”). Definicja pivotu, pivot typu
zoom-in.
17. CB Insights, „The Top 20 Reasons Startups Fail” (wersja z 2019 r.): https://www.cbinsights.com/reports/The-20-
Reasons-Startups-Fail.pdf
